Khí chất người sài gòn

Ở Sài Gòn , khái niệm "người nhập cư" thường được sử dụng trong cơ quan công quyền để phân biệt người có hộ khẩu và người không/chưa có hộ khẩu ở Sài Gòn , nhằm mục tiêu "quản lý hành chính". Giới Học hỏi hay gắn khái niệm này với loại hình "kinh tế phi chính thức" trong việc Học hỏi hoạt động kinh tế của đô thị Sài Gòn - TPHCM Còn trong Chỗ ở hàng ngày , Đại khái người Sài Gòn ít sử dụng cách nói "người nhập cư" hay "dân nhà quê" , "dân tỉnh" mặc dầu ở miền Tây nam bộ hay gọi người Sài Gòn là "người thành phố" , đi Sài Gòn là "lên thành phố". Vậy thì tôi , vừa với tư cách là "người nhập cư" vừa là "người Sài Gòn" có thể biết gì , hiểu gì về người Sài Gòn? có thể bắt đầu từ vài nhận biết có phần rạc rời sau đây chăng? hàng đầu , "người Sài Gòn" là sự hòa nhập về văn hóa ( đem động vật , lối sống , ngôn ngữ , đạo đức , ẩm thực , trang phục... ) của người Việt , người Hoa và những tộc người "bản địa". Người ta cứ quen nói rằng "Sài Gòn 300 năm" nhưng đó chỉ là nói về thời kỳ thiệt lập nền hành chính của Chúa Nghuyễn từ 1698 mà quên mất/chưa biết Sài Gòn còn có quá vãng hơn 3000 năm của văn minh Đồng Nai - Cửu Long. Văn minh ấy do những tộc người khác "Việt" dựng nên. Rồi từ Thế kỷ XVI - XVII , người Việt , người Hoa đã dấn bước vào vùng đất này , từ đó Sài Gòn , nam bộ có thêm lớp chủ nhân mới. Cùng với người Khmer , người Mạ , người Chăm... Bài xích hòa nhập truyền thống , văn hóa của tất thảy những chủ nhân đã tạo nên Sài Gòn và người Sài Gòn mới mẻ , năng động và chân tình. Ảnh minh họa: ivc-vietnam Khi nói đến người Việt người ta hay nói đến truyền thống lịch sử lâu đời và hào hùng , bốn thiên thu văn hiến , văn minh sông Hồng , con rồng cháu tiên , những triều đại nức tiếng thắng lợi ngoại xâm... Còn khi nói đến người Việt ( ở ) nam bộ thì hàng đầu là kể về điều kiện thiên nhiên tiện lợi của bình nguyên sông Cửu Long: vùng đất được thiên nhiên biệt đãi , đất rộng người thưa , ít bị thiên tai như bão lụt hạn hán... Sau mới nói về nguyên lai "lưu dân" và 300 năm hình thành. Học hỏi của gia phả nhiều dòng họ , Nhà ở ở nam bộ phần nhiều được ghi nhận "thời ông cố ông sơ" từ miền Trung đi ghe theo biển vô Nam , hàng đầu định cư trên những giồng đất vùng cửa sông... rồi từ đó ngược các nhánh Cửu Long vào sâu vùng ngập trũng , khai phá bình nguyên và khai thác thiên nhiên. Công cuộc khai phá này chẳng hề dễ dàng tiện lợi chút nào! do đó tính thực tế được đặt lên hàng đầu: tất thảy hướng đến thực tế , không lý thuyết suông , không giáo điều , lấy công hiệu lao động làm mục tiêu chính. Không hay than vãn , người nam bộ nói đơn giản hóa , "coi vậy mà hổng phải vậy" , coi khó khăn đã qua như một việc chơi chơi , còn Cuối cùng thật sự mới là quan trọng , là đã "có ăn". Người Sài Gòn/Nam bộ đi chuyển càng xa cái "gốc" bình nguyên sông Hồng thì sợ dây truyền thống càng giãn ra. Những thuộc tính của không gian "nông thôn làng xã" khép kín biến đổi theo thời gian , bị/được đứt gãy do phải thích nghi với không gian địa - tầng lớp khác. Thay vào đó là sự tự lập và tính Nhanh nhẹn ứng phó với tình cảnh điều kiện mới và từ đó tạo ra truyền thống mới , dám đổi thay cho phù hợp tình cảnh , thích nghi nhanh , chịu đổi mới. "Làm đại nghen? Ừa , làm đại đi" là phong cách làm ăn Sài Gòn/Nam bộ. Làm đi , có sai cũng Không quan hệ , làm lại/sửa sai mấy hồi! quan trọng là không tự ti sợ sai và sửa sai nhanh. Ở Sài Gòn/Nam bộ "dư luận xã hội" không nặng nề khe khắt với những điều khác lạ , cái mới. Là bởi người Việt trên bước đường lưu chuyển vào đây đã trải nghiệm qua những vùng đất toàn những điều mới lạ. Cùng với sự nhạt đi của thuộc tính phong kiến gia trưởng , việc tiếp kiến sớm với các giá trị dân chủ , bình đẳng của văn minh phương Tây làm cho người Sài Gòn khá cởi mở trong các mối giao tiếp tầng lớp và trong Nhà ở. Thuộc tính dân chủ trong tầng lớp phát triển nhanh , biểu hiện ở chỗ cá nhân ít lệ thuộc , phụ thuộc vào cộng đồng và bởi thế vai trò và trách nhiệm cá nhân cao "dám làm dám chịu". "Làm chơi ăn thiệt" , "làm đại" , "dám làm dám chịu"... Bài xích liên kết gắn bó , hòa trộn ba đặc trưng trên tạo nên người Sài Gòn/Nam bộ , "3 trong 1" từ ứng xử đến làm ăn , trong sinh hoạt... Chẳng tách rời một đặc trưng nào , hình thành đem động vật và tạo thành công hiệu của "công chuyện làm ăn" của người Sài Gòn. Nói về nam bộ thì không có hay ít có sự phân biệt văn hóa và người nam bộ nói chung với văn hóa và người Sài Gòn nói riêng ( có chăng có thể phân biệt tí đỉnh giữa Đông và Tây nam bộ ). Nếu không quá khe khắt có thể coi người/văn hóa Sài Gòn là đại diện cho người/văn hóa nam bộ , từ giọng nói , ngôn ngữ , ẩm thực , đem động vật , làm ăn... Dễ thường vì thế mà ở Sài Gòn khi cần thì hỏi nhau "quê đâu" mà không hề cố ý phân biệt người "nhà quê" hay "thành phố". Thời kì hiện đại , quá trình dân cư của Sài Gòn cũng khác với nhiều đô thị khác: thời kỳ chiến tranh Sài Gòn là nơi mà nhiều người từ các tỉnh miền Trung đổ vào , từ miền Tây nam bộ lên , nhất là khi Việc binh ác liệt. Sau năm 1975 Sài Gòn cũng là nơi có tình trạng thay thế dân cư lớn nhất và kéo dài cho đến ngày nay: Người ( thị dân ) Sài Gòn Bắt đầu khởi hành bằng nhiều con đường , lúc ào ạt khi chẳng mấy ồn ào; người các tỉnh lại liên tục đổ vào Sài Gòn tới nay chưa hề giảm bớt. Còn Hà Nội trong chiến tranh dân cư rời bỏ đô thị đi về ( tản cư , tản cư ) nông thôn , sau chiến tranh mới trở lại đô thị. Tuy nhiên Hà Nội và Sài Gòn cũng có một số điểm giống nhau: 1/Sau khi chiến tranh chấm dứt , khá nhiều người Hà Nội "gốc" và Sài Gòn "xịn" đã rời đô thị đi nơi khác sinh sống , tạo ra khoảng trống trong cơ cấu dân cư là từng lớp thị dân lâu đời; 2/Chính quyền thiết lập sau chiến tranh ( Hà Nội 1954 và Sài Gòn 1975 ) đều do ( hầu hết ) những người ( kháng chiến ) ở nông thôn , núi rừng phản hồi lãnh đạo , tổ chức chính quyền chưa kịp thích nghi với những đô thị lớn nhất nước và 3/Hiện nay , hai đô thị này có ti tỉ lượng người nhập cư nhiều nhất. Những đặc trưng này để lại cho Hà Nội và Sài Gòn nhiều khó khăn trong việc xây dựng đô thị văn minh hiện đại. Nhưng , ai đã vô Sài Gòn làm ăn sinh sống , vững chắc trở thành "người Sài Gòn" , bởi Sài Gòn phóng khoáng và Đường bằng phẳng mang lại cơ hội cho công chúng , bởi Sài Gòn không tự coi mình là đặc biệt khi đang sống bằng nguồn lực của chính mình và của những người đến từ mọi miền , song song Sài Gòn cũng luôn san sẻ , đóng góp những gì mình có cho cả nước. Theo lao động số xuân . Ảnh minh họa: ivc-vietnam .